Beskid Śląski

Stożek Mały (843 m) — słabo zaznaczające się, bezleśne wzniesienie w głównym grzbiecie pasma Czantorii-Stożka, położone między Wlk. Stożkiem a Cieślarem. Od Mł. Stożka odchodzi na pn.-wsch. boczne ramię Kobylej. Przez szczyt biegnie granica państwa, a wzdłuż niej graniczne szlaki: czerwony — polski (15C) i niebieski — czeski (31N). Z Kolibisk w dolinie Głuchówki wyprowadzają nań znaki zielone (22Z), zaś z doliny Dziechcinki — żółte znaki (7Ż) wiodące do schroniska PTTK na Wlk. Stożku.

Stożek Mały — osiedle rozłożone na głównym grzbiecie pasma, tuż na pn. od wzniesienia Mł. Stożka (administracyjnie — część Wisły). Funkcjonowała tu przez szereg lat najwyżej położona w Beskidzie Śląskim szkoła podstawowa. Przez osiedle biegnie polski szlak graniczny (15C), zaś jego zach. skrajem — szlak czeski (31N). Po zach. stronie grzbietu łączącego Mł. Stożek z Cieślarem, na wys. ok. 800-830 m, kilka zabudowań czeskiego przysiółka Mały Stożek, należącego do Głuchowej (Nydku). Nieco poniżej nich przebiegają zielone zn. z Głuchowej Kolibisk (22Z).

Strzelma (czes.: Strelma) — krótki (4,5 km), bystry potok w Nydku. Źródła na pd. stokach kopuły szczytowej Wlk. Czantorii. Po przyjęciu lewobrzeżnego dopływu zbierającego wody spod przeł. Beskidek i spod Wlk. Soszowa skręca na zach., spływa przez Strzelmą i w centrum Nydku — „na Dziedzinie” — uchodzi do Głuchówki.

Strzelma (czes.: Strelma) — jedna z „dzielnic” Nydku, usytuowana w dol potoku Strzelmej. Od 1835 r. przez krótki czas samodzielna wieś, utworzona przez zarząd Komory z połączenia szałasów Zakamień i Kiczera na Wlk. Czantorii i szałasu na Mł. Soszowie oraz osiedli założonych w górach przez mieszkańców Bystrzycy, Wisły i Karpętnej. W roku założenia obejmowała 25 gruntów chałupniczych, 6 „pól pańskich” i 10 łąk szałaśniczych. Komunikacja autobusowa CSAD (kursy z Rynku w Nydku). Przez Strzelmą wiodą zielone zn. (20Z) z Nydku na przeł. Beskidek.

Suchy — potok wypływający na pn.-wsch. stokach Wlk. Czantorii i wpadający do Wisły w Ustroniu Polanie. W jego dolinie można w kilku miejscach zaobserwować wychodnie cienkoławicowych, drobnoziarnistych piaskowców godulskich, poprzekładanych łupkami. Charakterystyczną zielonawą barwę nadaje im obecność ziaren minerału zwanego glaukonitem. Dolnym odcinkiem wąskiej, zalesionej dolinki Suchego biegnie początkowy fragment zn. czerwonych z Ustronia Polany na Wlk. Czantorię (4C).

Trzycatek — najbardziej na pd. wysunięty przysiółek Jaworzynki, położony nad samą granicą państwową. Nazwa pochodzi od tego, że znajdował się tu niegdyś urząd celny na granicy między Węgrami a księstwem cieszyńskim. Pobierano w nim cło w wysokości 30% (z czeskiego: tricet — trzydzieści) od wartości towarów, ustanowione jeszcze w 1235 r. przez króla Węgier, Belę IV. W budynku z 1802 r. (w którym potem urządzono szkołę) były koszary i placówka graniczna wojska austriackiego. Po wojnie funkcjonowała w nim stacja turystyczna PTTK. W przysiółku piękny kościółek drewniany p.w. M. B. Frydeckiej (14Ż). Na pd. od przysiółka, na wzgórzu Wały (606 m, tuż za granicą państwową) — słabo czytelne już ślady po szańcach i okopach, wchodzących niegdyś w skład linii umocnień Szańców Jabłonkowskich. W Trzycatku początek znaków żółtych na Stożek (14Ż) oraz znaków zielonych szlaku na Wierch Czadeczkę. Przyst. komunikacji autobusowej (końcowy; kilkanaście kursów dziennie w kierunku Wisły).

Tuł (621 m) — niewysoki szczyt w wododziale Wisły i Odry, na wsch. od Lesznej Górnej. Zbudowany z wapieni cieszyńskich i tylko w nieznacznym stopniu zalesiony, pokryty jest zaroślami i łąkami o bogatej roślinności wapieniolubnej, wśród której występuje szereg rzadkich, chronionych gatunków. Najcenniejszy fragment objęto rezerwatem przyrody o pow. 15,7 ha, zwanym — tak jak szczyt — „Tuł” (1S). Pn.-wsch. stokami Tułu wiodą zn. czarne z Goleszowa na Wlk. Czantorię (1S).

Wały (606 m; słow.: Valy) — wydłużone w kierunku wsch.-zach., w większości zalesione wzgórze (już na terenie Słowacji), wznoszące się ok. 1 km. na pd. od Jaworzynki Trzycatka. Stanowi krótką, wybiegającą na pd. odnogę głównego grzbietu wododziałowego, opadającą stromym stokiem ku dolinie Czernianki. U pn.-zach. podnóży Wałów spotykają się granice: Czech, Słowacji i Polski. Nazwa wzgórza wywodzi się do umocnień obronnych — tzw. „Małego Szańca” — jakie w II poł. XVII w., w obliczu zagrażającej od pd. nawały tureckiej, wzniesiono na zach. krańcu wzgórza. Wiązały się one militarnie ze znacznie wcześniejszymi Szańcami Jabłonkowskimi. W 1782 r. zrezygnowano z utrzymywania szańca (zwanego też „Herczawskim”) i pozwolono poddanym z Jaworzynki korzystać z tamtejszych pól i łąk.

Wawrzaczów Groń (668 m) — niewybitne wzniesienie w głównym wododziale karpackim w miejscu, w którym wkracza on (na terenie wsi Jaworzynka) w granice Polski. Nazwa pochodzi od nazwiska Wawracz (później: Wawrzacz), założyciela nowego osiedla na pd. zboczu wzniesienia; „dwór” ten do dziś nosi nazwę „Wawrzacze”. Na pn. stoku jedyny w Jaworzynce orczykowy wyciąg narciarski, dł. 710 m.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *